3.3.4. Przechowywanie środków FUS na nieoprocentowanych rachunkach
W trakcie kontroli stwierdzono, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych dysponował czasowo wolnymi środkami finansowymi, które przechowywał na nieoprocentowanych rachunkach prowadzonych przez Narodowy Bank Polski. Na rachunku wpływów wpłat na ubezpieczenia społeczne (tzw. "rachunek 51", z którego są m.in. przekazywane składki do OFE) średnioroczna wysokość wolnych środków wynosiła około 101,7 mln zł w 1999 r. oraz około 13,4 mln zł w 2000 r. Spowodowane to było różnicami pomiędzy terminami wpłacania składek i wypłaty świadczeń. Natomiast na rachunku grupującym składki osób, które nie dopełniły obowiązku zapisania się do OFE (tzw. "rachunek 55"), średnioroczne kwoty wolnych środków finansowych wynosiły w latach 1999 i 2000, odpowiednio 0,3 mln zł oraz 14,4 mln zł.
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje w art. 52 możliwość osiągania przez FUS przychodów z tytułu oprocentowania rachunków bankowych tego funduszu. Do określenia zasad dokonywania takich lokat powyższa ustawa (w art. 56 ust. 4) zobowiązała Ministra Pracy i Polityki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Finansów. W październiku 1999 r. Zakład przygotował i przesłał Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej projekt stosownego rozporządzenia, a następnie w lutym 2000 r. i marcu 2001 r. przekazał, opracowane w trakcie uzgodnień z tymi ministrami, kolejne wersje tego projektu. W powyższej sprawie, Najwyższa Izba Kontroli nie formułuje pod adresem ZUS uwag krytycznych, ponieważ Zakład podejmował działania mające na celu uzyskanie dochodów związanych z oprocentowaniem wolnych środków finansowych.
Ponadto w dniu 19 kwietnia 1999 r. ZUS wystąpił do Prezesa NBP z prośbą o wydanie zezwolenia na lokowanie na oprocentowanych lokatach terminowych w tym banku, wolnych środków z rachunku wpływów wpłat na ubezpieczenia. Z uzyskanej odpowiedzi wynikało, że Zakład powinien rozważyć lokowanie omawianych środków w bankach komercyjnych, ponieważ NBP nie prowadzi lokat terminowych dla swoich klientów. W związku z tym, Prezes ZUS wystąpił do Ministra Finansów o zezwolenie na lokowanie środków FUS w bankach komercyjnych, argumentując to tym, że nie zostało wydane rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej oraz zasad lokowania środków FUS. W odpowiedzi Ministerstwo Finansów stwierdziło, że do czasu wydania ww. rozporządzenia nie jest możliwe lokowanie przez ZUS wolnych środków FUS w bankach komercyjnych. W piśmie tym Ministerstwo poinformowało, że podziela pogląd ZUS o celowości wykorzystania takiej możliwości powiększenia środków FUS i wystąpiło do MPiPS o przyśpieszenia prac nad rozporządzeniem określającym zasady dokonywania lokat przez ZUS.
Kontrola NIK nie potwierdziła wyjaśnień przedstawionych przez MPiPS, że w 2000 r. nie było rzeczywistych potrzeb lokowania środków FUS, ponieważ wszystkie środki FUS, poza środkami pozwalającymi na terminowe wypłaty świadczeń, były wykorzystywane na spłatę kredytów. Stanowisku temu zaprzeczają chociażby podejmowane przez ZUS działania mające na celu oprocentowanie wolnych środków finansowych. Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej oraz zasad lokowania środków FUS zostało wydane dopiero 20 czerwca 2001 r.
W ocenie NIK, odpowiedzialność za wynoszące 2,5 roku opóźnienie w wydaniu omawianego rozporządzenia ponosi Minister PiPS. Długotrwały stan braku możliwości oprocentowania wolnych środków znajdujących się na rachunkach funduszy wyodrębnionych w ramach FUS, nosi znamiona niegospodarności.
| Poprzednia strona | Następna strona |
