| NAWIGATOR: Strona główna -> Emerytury z trzech filarów -> NIK o reformie emerytalnej -> Spis treści |
|
| Poprzednia strona | Następna strona | 3.1.3. Działalność powszechnych towarzystw emerytalnych 3.1.3.1. Wyniki ekonomiczne PTE Wyniki kontroli przeprowadzonej w czterech powszechnych towarzystwach emerytalnych nie wykazały istotnych nieprawidłowości w działalności prowadzonej przez te podmioty w zakresie uregulowanym postanowieniami ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz aktami wykonawczymi wydanymi na podstawie ustawy. W szczególności, wyniki kontroli nie ujawniły nieprawidłowości w zakresie sposobu lokowania aktywów OFE zarządzanych przez te towarzystwa, dokonywania wyceny aktywów funduszy i obliczania wartości jednostki rozrachunkowej, terminowości i wysokości dokonywania wpłat do Funduszu Gwarancyjnego. Tym niemniej ustalenia kontroli wskazują na występowanie określonych problemów w działalności PTE, które to problemy w sposób istotny mogą wpływać na konkurencyjność i efektywność działania OFE. I tak:
Z czterech PTE poddanych kontroli dwa odpowiednio wcześnie zostały dokapitalizowane przez akcjonariuszy i dzięki temu spełniały wymagania określone w art. 33 ustawy o offe. Natomiast w dwóch pozostałych towarzystwach nastąpiło obniżenie kapitałów własnych do poziomu niższego od wymaganego ustawowo. Oba te towarzystwa, zgodnie z wymogiem ustawowym, zawiadomiły UNFE o obniżeniu kapitałów własnych poniżej wymaganego poziomu. W chwili zakończenia kontroli, towarzystwa te prowadziły działania mające na celu podwyższenie kapitałów własnych. 2) z ustaleń kontroli wynika, że podstawowymi powodami ponoszenia przez PTE strat na prowadzonej działalności były wysokie koszty pozyskiwania członków OFE (w szczególności koszty reklamy i akwizycji) oraz nieterminowe przekazywanie składek przez ZUS. Znaczne wydatki na reklamę i akwizycję wynikały z tego, iż w sytuacji gdy nabór członków OFE rozpoczął się w okresie formowania rynku podmiotów działających w ramach II filara reformy, podmioty te w ten sposób mogły najskuteczniej kształtować wizerunek swojej firmy i docierać z ofertą do potencjalnych klientów. Łącznie koszty tego rodzaju wyniosły 47,0 % kosztów ogółem poniesionych przez towarzystwa w 1999r. i 50,5 % w 2000 r. Na koszt akwizycji składały się przede wszystkim wynagrodzenia dla agentów za pozyskiwanie dla funduszów nowych uczestników. Mimo zmniejszenia naboru członków - w roku 2000 koszty te nie uległy zmniejszeniu. Wynikało to z faktu, że w 1999 r. PTE rozliczyły tylko część kosztów akwizycji poniesionych w tym roku, natomiast pozostałą część tych kosztów (w związku z zaleceniem UNFE zabraniającym dalszego rozliczania tych kosztów w czasie) zaliczyły do kosztów 2000 r. Zwiększyło to straty towarzystw w 2000 r. Ponieważ obecnie, po podziale rynku, nabór nowych członków do OFE będzie stosunkowo niski (w porównaniu z pierwszym rokiem działania funduszy), koszty akwizycji powinny zmaleć, a wyniki PTE ulec poprawie. Przeszkodzić temu może tylko silna konkurencja o przejmowanie członków jednego fundusz przez inny. Podniosłoby to koszty działalności systemu emerytalnego, bez widocznej korzyści dla ogółu uczestników. Obok wydatków na akwizycję, najistotniejsze znaczenie miały dla PTE koszty prowadzenia rejestru członków funduszu. Ich udział w kosztach ogółem rósł najszybciej i w przyszłości będzie on prawdopodobnie miał największy udział w kosztach ponoszonych przez towarzystwa. W toku kontroli ustalono, że 16 z 21 działających wówczas funduszy emerytalnych, zleciło prowadzenie rejestru członków podmiotom zewnętrznym (pełniącym funkcję tzw. agenta transferowego). Podmioty te bardzo często powiązane są kapitałowo z towarzystwami. Koszty prowadzenia rejestrów w poszczególnych PTE były bardzo zróżnicowane. Przykładowo w 2000 r. wahały się one od 0,53 zł do 40,94 zł na 1 członka funduszu. Zdaniem NIK, różnice w zakresach czynności wykonywanych przez poszczególnych agentów transferowych nie tłumaczą tak dużych różnic w cenach usług świadczonych przez tych agentów. Z 4 poddanych kontroli PTE, w 3 stwierdzono nieprawidłowości związane z działalnością agentów transferowych. Nieprawidłowości te dotyczyły wysokości wynagrodzenia za świadczone usługi, sposobu dokumentowania działań kontrolnych prowadzonych przez PTE u agenta oraz innych nieprawidłowości związanych z nadzorem nad działalnością agenta. Nieprawidłowości w tej dziedzinie kontrola NIK stwierdziła także w PPUP Poczta Polska, będącym akcjonariuszem Pocztowo-Bankowego PTE. Na podstawie umowy z agentem transferowym, PTE pokrywało koszty usług świadczonych przez tego agenta, w takim zakresie, w jakim je jednomyślnie zatwierdzała rada nadzorcza agenta. W radzie tej przyznano Poczcie Polskiej jedno miejsce. Z ustaleń kontroli wynika, że stanowisko to nie zostało obsadzone. Tym samym Poczta Polska pozbawiła się kontroli nad wysokością kosztów, jakie Pocztowo-Bankowe PTE ponosiło z tytułu usług świadczonych przez agenta transferowego. Należy podkreślić, że w stosunku do roku 1999 koszt obsługi jednego członka funduszu zarządzanego przez to PTE wzrósł w 2000 r. o około 32 %. Drugim istotnym powodem ponoszenia strat dla większości PTE była mała ilość podpisanych przez OFE umów członkowskich, na które wpływały składki. Głównym źródłem przychodów PTE są bowiem opłaty: od kwoty wpłacanych do OFE składek oraz pobierane co miesiąc od zarządzanych przez towarzystwo środków. Dlatego też niskie wpłaty na konta członków OFE powodowały zmniejszenie dochodów PTE. Na koniec 2000 r. składki wpływały systematycznie tylko na 21,3 % ogółu rachunków prowadzonych przez wszystkie OFE. Wśród założonych przez OFE dla swoich członków rachunków, rachunki, na które składki wpływały nieregularnie stanowiły 54,9 %. Natomiast na 23,8 % założonych rachunków nie wpłynęły żadne składki. Sytuacja poszczególnych funduszy była pod tym względem bardzo zróżnicowana. Ilość rachunków, na które w ogóle nie wpłynęła składka wahała się w poszczególnych funduszach od ok. 10 % do ponad 82 %. W trakcie kontroli stwierdzono, że powodem takiej sytuacji były opóźnienia w przekazywaniu składek przez ZUS. Ponieważ ZUS nie był w stanie dokonać weryfikacji wszystkich przesłanych przez PTE umów zawartych z członkami OFE, nie jest możliwe ustalenie, jaki wpływ na tak małą skuteczność w przekazywaniu składek miały nieprawidłowości w prowadzeniu akwizycji, a jakie niewłaściwe działanie systemu informatycznego ZUS. Towarzystwa podejmowały starania, aby wyjaśnić nieprawidłowości w zasilaniu prowadzonych rachunków członków OFE. W tym celu m.in. prowadziły korespondencję z ZUS i przekazywały pliki danych identyfikacyjnych członków funduszu, których rachunki nie były zasilane. Z ustaleń kontroli wynika, że ZUS nie przekazywał dokładnych informacji o należnych składkach członków zarządzanych przez towarzystwa funduszy oraz o odsetkach należnych w związku z opóźnieniem w ich przekazywaniu. Sytuacja taka wynika z faktu, iż w art. 50 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zostało PTE przyznane uprawnienie do żądania od Zakładu danych zgromadzonych na koncie członka OFE. Stwierdzono także, że ZUS przekazując OFE odsetki za zwłokę w przesłaniu składek, nie informował funduszy o tym, które składki przekazane zostały z opóźnieniem, jaki był okres opóźnienia, czy wina za opóźnienie leżała po stronie ZUS czy też płatnika składek oraz jaka była podstawa naliczenia odsetek. Zakład nie przekazywał również innych danych umożliwiających zweryfikowanie przez fundusze prawidłowości naliczania przekazywanych odsetek oraz szacowanie strat towarzystw z tytułu tych opóźnień. Możliwości interwencji PTE w tym przypadku były również ograniczone, gdyż przepisy ustawy nie przewidują przekazywania przez ZUS do funduszy, informacji o wynagrodzeniu pracownika oraz dacie przekazania składek przez pracodawcę do ZUS.
|
| NAWIGATOR: Strona główna -> Emerytury z trzech filarów -> NIK o reformie emerytalnej -> Spis treści |
