NAWIGATOR:      Strona główna -> Emerytury z trzech filarów -> NIK o reformie emerytalnej -> Spis treści

| Poprzednia strona | Następna strona | 3.1.2.3. Rejestracja członków OFE przez ZUS Jednym z podstawowych celów reformy systemu ubezpieczeń emerytalnych było powiązanie wysokości świadczeń z kwotą składek wpłaconych przez daną osobę w okresie jej zatrudnienia. Realizacji tego celu miało służyć, przewidziane w rozdziale 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzenie rejestrów, zawierających m.in. spisy: osób podlegających ubezpieczeniu w ZUS i OFE, instytucji płatników przekazujących składki oraz kont płatników i ubezpieczonych. Obowiązek prowadzenia tzw. rejestrów centralnych (w tym m.in. Centralnego Rejestru Ubezpieczonych i Centralnego Rejestru Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych) został w powyższej ustawie nałożony na ZUS. W trakcie kontroli stwierdzono, że ZUS założył wszystkie wynikające z przepisów rejestry centralne. Z danych przedstawionych kontrolerom przez Zakład wynika, że liczba osób objętych ubezpieczeniem emerytalno-rentowym w Polsce na koniec września 2000 r. wyniosła ponad 13,3 mln. Osoby te zostały zarejestrowane przez ZUS w Centralnym Rejestrze Ubezpieczonych (CRU). Jednocześnie do Centralnego Rejestru Członków OFE (CRCOFE) zostało zgłoszonych przez fundusze emerytalne przeszło 10,3 mln członków. Jednakże brak innej (niż umowa o przystąpienie do funduszu) dokumentacji, potwierdzającej członkostwo niektórych osób w OFE, niejednokrotnie budziło obawy samego ZUS co do prawidłowości stosownych zapisów w prowadzonych rejestrach. Zdaniem Zakładu, liczbę członków OFE można było na koniec września 2000 r. określić na około 7,8 mln osób. Jest to liczba osób, w przypadku których nastąpiły prawidłowe zgłoszenia, powiązane z dokumentacją umożliwiającą dokonanie poprawnego zapisu ewidencyjnego. Natomiast członkowie OFE, dla których ZUS nie posiadał (na dzień 30 września 2000 r.), oprócz umowy o członkostwo z OFE, żadnego innego dokumentu związanego z ubezpieczeniem emerytalnym (w liczbie 1,4 mln osób), stanowili około 13,6 % wszystkich członków zgłoszonych przez OFE. Liczbę członków OFE szacowaną przez ZUS mogą w pewien sposób potwierdzać także inne dane uzyskane w trakcie kontroli. Na koniec roku 2000 w OFE prowadzono 10,7 mln rachunków. Na 7,8 mln spośród tych rachunków wpłynęła przynajmniej jedna składka. Stanowić to może potwierdzenie, że rachunki te dotyczą osób prawidłowo zgłoszonych do ubezpieczenia. Na pozostałe 2,5 mln rachunków nie wpłynęły do funduszy żadne środki. Osoby te albo nie zostały prawidłowo zidentyfikowane przez komputerowy system obsługi składek albo ich zgłoszenie nie jest zgodne z rzeczywistością. W trakcie kontroli Zakład uzasadniał, że przyczyny rozbieżności pomiędzy ilością członków zgłoszonych przez OFE i ilością w pełni potwierdzonych zgłoszeń spowodowane są wieloma niezależnymi od ZUS czynnikami, takimi jak: różne identyfikatory w zgłoszeniach od płatników składek i OFE. Przepisy odmiennie uregulowały zakres informacji objętych rejestrami członków prowadzonych przez OFE (zakres tych informacji został określony w art. 89 ustawy o funduszach emerytalnych oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestru członków funduszu emerytalnego - Dz. U. Nr 63, poz. 402) oraz przez ZUS, a dopuszczanie wielorakiej identyfikacji powodowało problemy przy ustaleniu tożsamości ubezpieczonych, zapisywanie się do funduszy osób, które nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu oraz błędy w dokumentach od płatników składek lub OFE uniemożliwiające skojarzenie ze sobą zgłoszeń z różnych instytucji. W celu rozwiązania powyższych problemów, pod koniec 2000 r. trwały podjęte przez Zakład, wspólnie z OFE, postępowania wyjaśniające mające na celu wyeliminowanie błędów w dokumentach ubezpieczeniowych oraz w zgłoszeniach przesłanych przez OFE. W działania te zostały włączone jednostki terenowe ZUS, których pracownicy mają weryfikować dane ubezpieczonych zarejestrowane w CRU i CRCOFE. Oczekiwanym efektem ma być identyfikacja członków OFE, dla których nie można odnaleźć zgłoszenia do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych. W trakcie kontroli ZUS przedstawił wyjaśnienia, w których zakładał, że wpływ tych prac na poprawę zgodności zapisów w CRCOFE z zapisami w CRU miał być widoczny w I kwartale 2001 roku. Zdaniem NIK, stworzenie prawidłowo funkcjonujących rejestrów centralnych nie było jednak możliwe bez zapewnienia właściwego wspomagania informatycznego. Tymczasem już w informacji z listopada 2000 r. (szerzej - Informacja o wynikach kontroli "Komputeryzacja ZUS w zakresie wyznaczonym w uchwale Kolegium Najwyższej Izby Kontroli z dnia 1 marca 2000 r." - nr ewid. 176/2000/I/00/001/DAE), Najwyższa Izba Kontroli wskazała na nieprawidłowości w przygotowaniu systemu informatycznego w początkowej fazie wdrażania reformy, w zakresie potrzebnym do obsługi kont płatników, ubezpieczonych i OFE. W szczególności zastrzeżenia Izby dotyczyły niemożliwości czynnego uczestnictwa terenowych struktur organizacyjnych ZUS w eksploatowaniu systemu informatycznego oraz opóźnień w przekazaniu do eksploatacji elementów oprogramowania systemu informatycznego, np. podsystemu weryfikacji formalnej i kompletacji oraz modułu przekazywania danych pomiędzy ZUS i OFE. W ocenie Izby, powyższe przyczyny, a w szczególności brak wiarygodnych danych identyfikacyjnych (w tym w szczególności danych adresowych umożliwiających powiadomienie określonej osoby o wyniku losowania) spowodowały, że ZUS nie był w stanie wywiązywać się w pełni z obowiązku nałożonego przepisem art. 39 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie tego przepisu, Zakład został zobowiązany do przeprowadzania losowań otwartych funduszy emerytalnych dla osób, które będąc do tego zobowiązane ustawą, nie przystąpiły do żadnego OFE. Według stanu na dzień 4 grudnia 2000 r., osób takich było ponad 417 tysięcy. Do końca 2000 r. odbyły się cztery losowania OFE dla tych osób, w których wylosowano fundusze emerytalne dla ponad 98 tys. nowych członków. Natomiast, w przypadku pozostałych osób nie losowano funduszy, z powodu braku wystarczających informacji identyfikacyjnych. Skutkiem nieprzeprowadzenia losowań OFE dla powyższych osób było nieodprowadzenie do funduszy emerytalnych składek w łącznej kwocie ponad 32 mln zł (wg wyciągów bankowych z dnia 31 października 2000 r.).   | Poprzednia strona | Następna strona |

NAWIGATOR:      Strona główna -> Emerytury z trzech filarów -> NIK o reformie emerytalnej -> Spis treści