| |
| Poprzednia strona | Następna strona |
3. Istotne ustalenia kontroli
3.1. Powstanie i dotychczasowe funkcjonowanie PTE i OFE
3.1.1. Wydawanie przez UNFE zezwoleń na utworzenie PTE i OFE
Z ustaleń kontroli wynika, że w Urzędzie Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi zostało złożonych 31 wniosków o wydanie zezwolenia na utworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego. Przeprowadzone przez Urząd postępowanie licencyjne zakończyło się wydaniem 21 decyzji zezwalających na utworzenie PTE. Natomiast w 4 przypadkach UNFE wydał decyzje odmowne, a 6 postępowań zostało umorzonych na wniosek założycieli.
W trakcie kontroli badaniu poddano dokumentację dotyczącą postępowań prowadzonych w sprawie 11 z 31 wniosków złożonych do UNFE w przedmiotowym zakresie. W wyniku rozpatrzenia zbadanych w trakcie kontroli wniosków, Urząd wydał 4 zezwolenia na utworzenie PTE, 4 wnioski zostały rozpatrzone odmownie, a pozostałe 3 wnioski zostały w trakcie trwania postępowania wycofane przez podmioty, które je złożyły.
We wszystkich zbadanych przypadkach decyzji pozytywnych - Urząd udzielił zezwolenia na utworzenie PTE po uprzednim sprawdzeniu, iż wnioskujący o wydanie zezwolenia przedstawili wszystkie dokumenty wymagane przepisem art. 54 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Dokumenty te były poddane w Urzędzie weryfikacji polegającej w szczególności na:
- zbadaniu ich kompletności i formalnej poprawności,
- analizie i sprawdzeniu w oparciu o załączone dokumenty prawidłowości i rzetelności danych zawartych we wnioskach,
- ocenie realności i rzetelności sporządzonych planów organizacyjnych i finansowych PTE, ze szczególnym uwzględnieniem zakładanego wyniku finansowego i jego wpływu na poziom kosztów własnych, płynności finansowej oraz potencjalnych możliwości podwyższenia poziomu kapitałów własnych towarzystwa,
- sprawdzaniu prawidłowości opracowania statutu towarzystwa.
W trakcie kontroli zbadano 4 decyzje, w których Urząd nie wyraził zgody na utworzenie PTE. W efekcie tego badania stwierdzono, że decyzje te były zasadne, a podstawą ich wydania było przede wszystkim spełnienie negatywnych przesłanek wymienionych w art. 57 ustawy o funduszach emerytalnych, tj. brak rękojmi należytego prowadzenia spraw towarzystwa przez jego założycieli i członków władz statutowych, nierealne założenia organizacyjno-finansowe oraz błędy i braki w planach finansowych. Jedna spośród czterech wydanych przez UNFE decyzji odmownych została zaskarżona do NSA, jednak Sąd tę skargę oddalił.
W świetle powyższych wyników kontroli, NIK pozytywnie ocenia sposób rozpatrywania przez UNFE wniosków o wydanie zezwoleń na utworzenie powszechnych towarzystw emerytalnych. Realizując zadania w tym zakresie Urząd, zdaniem Izby, prawidłowo chronił interesy członków OFE.
Na powyższą ogólną ocenę procesu licencjonowania PTE nie mają istotnego wpływu stwierdzone w trakcie kontroli pojedyncze przypadki uchybień w sposobie postępowania UNFE. Uchybienia te dotyczyły następujących zagadnień:
- W decyzji wydanej w sprawie wniosku Cigna BWE PTE S.A., jako jedną z przyczyn odmowy wydania zezwolenia na rozpoczęcie działalności podano m.in.: zbyt niskie koszty pozyskania członka, w tym zaniżone koszty reklamy. Towarzystwo to zakładało w 1999 r. pozyskanie 360 tys. członków, przy kosztach ogółem wynoszących 64.481,4 tys. zł (tj. 180 zł na pozyskanie jednej osoby), w tym 10.500,0 tys. zł miały stanowić koszty reklamy. Natomiast np. ARCA-INVESCO PTE S.A., które uzyskało zezwolenie na rozpoczęcie działalności, przewidywało koszty do poniesienia z tego tytułu, w wysokości niższej, niż wielkość analogicznych kosztów planowanych przez Cigna BWE PTE S.A. W swoich planach ARCA-INVESCO PTE S.A. zakładało bowiem uczestnictwo co najmniej 225 tys. członków, przy planowanych kosztach ich pozyskania wynoszących ogółem 36.639,1 tys. zł (tj. 150 zł na jedną osobę), w tym 4.610,0 tys. zł na koszty reklamy. Ponadto uzasadniając powyższą odmowę UNFE stwierdziło, że sieć dystrybucyjna licząca 3600 akwizytorów jest zbyt mała dla pozyskania przez Cigna BWE PTE S.A zakładanego udziału w rynku. Tymczasem w przypadku ARCA-INVESCO PTE S.A. przewidywano wykorzystanie 2010 akwizytorów. Przewidywana liczba członków OFE pozyskanych przez 1 akwizytora wynosiła 89 dla Cigna BWE PTE S.A i 112 dla ARCA-INVESCO PTE S.A. W ocenie NIK, powyższe fakty wskazują na nierównoprawne traktowanie tych podmiotów lub brak staranności w rozpatrywaniu złożonych przez nie wniosków.
- Niektóre ze stawianych wnioskodawcom warunków uzyskania licencji można, zdaniem NIK, uznać za wynik arbitralnego działania UNFE. Przykładowo, za nie posiadające podstaw prawnych należy uznać stanowisko Urzędu, według którego zarząd towarzystwa emerytalnego powinien liczyć co najmniej 3 członków. Stanowisko takie było prezentowane przez Urząd w trakcie rozpatrywania wniosku Kredyt Banku PBI S.A. o wydanie zezwolenia na utworzenie PTE. Według UNFE, zapis projektu statutu przewidujący, że zarząd towarzystwa liczy od 2 do 4 członków zarządu, nie zabezpieczał interesów członków otwartego funduszu emerytalnego. Swoje stanowisko Urząd uzasadniał tym, że zarząd składający się z 2 osób nie jest wystarczający do sprawowania funkcji wynikających z ustawy o funduszach emerytalnych. Tymczasem zgodnie z art. 52 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do towarzystw stosuje się przepisy Kodeksu handlowego (obecnie od dnia 1 stycznia 2001 r. przepisy Kodeksu spółek handlowych). Ustawa o funduszach emerytalnych nie zawiera żadnych szczególnych uregulowań dotyczących liczebności składu zarządu PTE. Natomiast art. 366 § 1 Kodeksu handlowego stanowił, że zarząd spółki akcyjnej składa się z jednego lub większej liczby członków (identycznie reguluje to w art. 368 § 2 Kodeks spółek handlowych). Tak więc w omawianej kwestii UNFE, zdaniem Izby, nie był uprawniony do interpretowania przepisów w sposób rozszerzający obowiązki nadzorowanych podmiotów ponad to, co wynika bezpośrednio z obowiązujących norm prawnych.
Usprawiedliwienia dla takich działań Urzędu nie może stanowić podnoszony przez UNFE argument, że ze względu na złożoność problemów organizacyjnych i skali koniecznych do realizacji zadań, dla zapewnienia odpowiedniego standardu obsługi członków funduszu emerytalnego istnieje potrzeba funkcjonowania conajmniej trzyosobowego składu zarządu PTE. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż równocześnie w wyniku długotrwałego prowadzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na powołanie nowych członków zarządu PTE Polsat S.A., Urząd przyczynił się do trwającego już przeszło 1,5 roku działania tego zarządu w składzie jednoosobowym. Pomiędzy zgłoszeniem przez PTE Polsat S.A. wniosku o powołanie nowych członków zarządu towarzystwa a wydaniem przez Urząd w tej sprawie decyzji odmownej upłynął przeszło rok. Tak długiego okresu rozpatrywania tego wniosku nie mogą, zdaniem NIK, tłumaczyć podejmowane przez UNFE dodatkowe czynności wyjaśniające. Ponadto należy zauważyć, że w trakcie tego postępowania UNFE nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy określonego w art.35 k.p.a. Według tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.
| Poprzednia strona | Następna strona |
|
