| |
| Poprzednia strona | Następna strona |
- 2.9. W okresie lat 1999-2000 PTE poniosły łączną stratę na działalności w wysokości 2.457,6 mln zł. Straty te powodowały, że większość towarzystw była zmuszona podwyższać kapitały własne, w celu zapobieżenia obniżeniu ich wysokości poniżej poziomu dopuszczalnego ustawowo. W trakcie kontroli stwierdzono, że wszystkie PTE przestrzegały wymogu zachowania kapitałów własnych w odpowiedniej wysokości. (szerzej str. 34)
W trakcie kontroli stwierdzono, że obok poniesionych wysokich kosztów reklamy i akwizycji, istotny wpływ na powstanie powyższych strat miały stosunkowo niskie wpływy składek na konta członków funduszy (przychody PTE w znacznej części pochodzą z opłat ustalanych jako procent pobierany od tych środków). Według stanu na koniec 2000 r. składki wpływały systematycznie tylko na 21,3% rachunków prowadzonych przez OFE, a na 54,9% rachunków składki wpływały nieregularnie. W ocenie NIK, z powodu niezakończenia weryfikacji umów przesyłanych przez PTE do ZUS, nie jest możliwe ustalenie jaki wpływ na tak małą skuteczność w przekazywaniu składek miały nieprawidłowości w prowadzeniu akwizycji, a jakie niewłaściwe działanie systemu informatycznego ZUS. Obok wydatków na akwizycję istotne znaczenie miały wysokie koszty prowadzenia rejestrów członków funduszy przez agentów transferowych. Z 4 poddanych kontroli PTE, w 3 stwierdzono nieprawidłowości w działalności związane z działalnością agentów.
Należy także podkreślić, że fundusze emerytalne mają ograniczone możliwości uzyskania informacji o wielkości nieprzekazanych przez ZUS składek. Jak stwierdzono w trakcie kontroli, pomimo starań podejmowanych przez fundusze, nie były one w stanie uzyskać od ZUS dokładnych informacji umożliwiających im weryfikację prawidłowości naliczenia przekazywanych składek. Sytuacja ta spowodowana jest brakiem przepisów zobowiązujących ZUS do przekazywania funduszom powyższych danych (szerzej str. 35 - 37).
- 2.10. Wyniki kontroli pozwalają na stwierdzenie, że określone w ustawie o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych zasady przeliczania wpłacanych składek na tzw. jednostki rozrachunkowe nie umożliwiają jednoznacznego ustalenia, które z OFE uzyskują największe przyrosty oszczędności emerytalnych. W szczególności jednostka rozrachunkowa, stosowana jako miara efektywności działalności inwestycyjnej funduszy, nie uwzględnia wysokości prowizji potrącanych przez PTE ze składki przekazywanej przez członka funduszu. Ponadto, jak ustalono w trakcie kontroli, w pierwszym roku działalności funduszy emerytalnych, niektóre PTE pokrywały koszty, które zgodnie z przepisem ustawy o funduszach emerytalnych powinny zostać pokryte przez OFE. Gdyby koszty te zostały poniesione przez fundusze emerytalne, w konsekwencji powodowałoby to obniżenie wartości jednostki rozrachunkowej. Tym samym utrudnione było określenie, który z OFE osiągnął najlepsze wyniki w inwestowaniu składek (szerzej str. 53 - 55).
2.11. Z ustaleń kontroli wynika, że w pierwszych dwóch latach działalności średnia ważona roczna stopa zwrotu osiągnięta przez 15 funduszy emerytalnych wynosiła 13,8%. Wynik ten nie zapewnił nawet zwrotu kosztów, jakie członkowie ponieśli w związku z opłatami pobranymi przez PTE (do końca I kwartału 2001 r. ZUS przekazał do OFE składki o wartości 12,3 mld zł, a na tę datę aktywa netto funduszy wynosiły tylko 11,5 mld zł). Powyższa stopa zwrotu w rzeczywistości będzie jeszcze niższa, ponieważ świadczenie wypłacane w chwili przejścia na emeryturę zostanie obciążone kosztami pobieranymi przez wypłacający je zakład emerytalny. W tej sytuacji, zdaniem NIK, realne jest, że wskaźnik stopy zastąpienia (określający potencjalną wysokość świadczenia emerytalnego, w relacji do wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez członków OFE) - może być niższy od przewidywanego w założeniach reformy.
Ponadto, jak to wynika z uzyskanych w trakcie kontroli symulacji opracowanych przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd oraz UNFE - uzyskanie w przyszłości korzystnych wyników inwestycyjnych przez Fundusze może być utrudnione. Związane jest to z tym, że wielkość aktywów OFE przekroczy wielkość krajowego rynku kapitałowego. Dlatego zasadne jest rozważenie rozszerzenia zakresu dopuszczalnych lokat dokonywanych przez OFE (szerzej str. 55 - 59).
- 2.12. W celu umożliwienia podwyższenia wysokości świadczeń emerytalnych, w założeniach reformy przewidziano możliwość uczestniczenia w dobrowolnym systemie pracowniczych programów emerytalnych (PPE). Z ustaleń kontroli wynika, że rozwój tej formy ubezpieczeń jest bardzo ograniczony. Do początków marca 2001 r. zostało zarejestrowanych tylko 37 PPE. W ocenie NIK, małe zainteresowanie PPE wynika z ich małej atrakcyjności dla pracodawców oraz niedostosowania warunków uczestnictwa w tych programach do ogólnej sytuacji ekonomicznej i społecznej (szerzej str. 60 - 61).
| Poprzednia strona | Następna strona |
|
