NAWIGATOR:      Strona główna -> Doniesienia i nowości: Fundusze emerytalne

Oddłużenie ZUS wobec OFE

Fundamentalnym elementem nowelizacji ustawy funduszach emerytalnych jest przejęcie przez Skarb Państwa bezpośredniej odpowiedzialności za długi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec OFE. Drugą niezwykle ważną sprawą jest prawne ograniczenie wysokości opłat pobieranych przez fundusze emerytalne.

Dług ZUS wobec OFE, który szacowany jest już na 9,5 mld złotych, zostanie spłacony za pomocą specjalnych obligacji. Papiery te będą oprocentowane na podstawie stawek określonych w trybie przetargów na 52-tygodniowe bony skarbowe. Obligacje mają być wykupywane w terminach od 5 do 8 lat. Wartość nominalna każdej obligacji wyniesie jeden tysiąc złotych i będzie "sprzedawany" funduszom z dyskontem 0,5% (czyli 995 zł). Cała operacja emisji i przekazywania papierów funduszom potrwa do 2006 roku, papiery będą mogły być sprzedawane na rynku wtórnym.

Drugą niezwykle ważną sprawą jest prawne ograniczenie wysokości opłat od składek pobieranych przez fundusze emerytalne. Górne granice opłat wyniosą:

  • w latach 2004-2010: 7% składek;
  • w 2011 roku 6,125% składek;
  • w 2012 roku 5,25% składek;
  • od 2013 roku 4,375% składek.
Ranking banków dla firm

Nowy system ubezpieczeń emerytalnych był od początku obarczony błędem związanym z wiarą w całkowicie wolną rękę rynku. Konstruując system drugofilarowy założono, że OFE będą ostro konkurowały poziomem opłat od składek. Rachuby te nie sprawdziły się: choć biznes emerytalny powinien być planowany na kilkadziesiąt lat wprzód, biznesplany zakładały wyjście na prostą już po 6-8 latach. W efekcie opłaty od składek są kilkakrotnie wyższe niż w funduszach inwestycyjnych (TFI), co bezpośrednio przełożyło się na realne wyniki inwestycyjne milionów drugofilarowców.

Ingerencja prawna w rynek drugofilarowy napotyka na ostry opór nie tylko funduszy emerytalnych ale i ekonomistów. Trudno nie zgodzić się z twierdzeniem, że nie można zmieniać reguł gry w jej trakcie. Mimo to, patrząc z punktu widzenia przyszłych emerytów, wszelkie sposoby obniżenia kosztów systemu są pożądane. Ingerencja ustawowa w wysokość opłat od składek jako taka jest niemiła, ale na szczęście określono sensowne wysokości opłat. Początkowo odgrażano się, że maksymalna opłata od składek może wynieść tylko 4-5 procent, co mogłoby naruszyć stabilność finansową systemu.

Ranking banków dla firm

W czasie awantury wokół dwóch głównych elementów zawartych w ustawie na pierwsze miejsca nie przebiła się kolejna zmiana: ograniczenie wysokości opłat pobieranych za zarządzanie. OFE nie kruszyły kopii o ten fragment ustawy, gdyż w większości przypadków zacznie on funkcjonować za kilka lat. Ustawa ogranicza wysokość opłaty za zarządzanie w zależności od poziomu aktywów netto funduszy. Większe zainteresowanie wzbudzał podział tej opłaty na część stałą i premiową. Część stała wynosi 90% i podlega ograniczeniu w zależności od aktywów. Część premiowa (10% opłaty) może być wykorzystywana przez PTE tylko w przypadku osiągania dobrych wyników inwestycyjnych. PTE, które prowadzi najlepszy fundusz na rynku (na podstawie średniej ważonej stopy zwrotu) otrzyma całość części premiowej. Najgorsze wg tych kryteriów PTE całość musi zwrócić swojemu OFE. Średniacy częściowo będą zwracać pieniądze swojemu OFE a częściowo zatrzymywać w PTE jako wynagrodzenie.

Oto limity miesięcznych opłat za zarządzanie aktywami OFE:

  • przy aktywach o wartości do 8 mld zł opłata wyniesie 0,045% wartości aktywów netto miesięcznie;
  • przy aktywach o wartości od 8 do 20 mld zł opłata wyniesie 3,6 mln zł plus 0,04% nadwyżki ponad 8 mld zł wartości aktywów netto miesięcznie;
  • przy aktywach o wartości od 20 do 35 mld zł opłata wyniesie 8,4 mln zł plus 0,032% nadwyżki ponad 20 mld zł wartości aktywów netto miesięcznie;
  • przy aktywach o wartości od 35 do 65 mld zł opłata wyniesie 13,2 mln zł plus 0,023% nadwyżki ponad 35 mld zł wartości aktywów netto miesięcznie;
  • przy aktywach o wartości powyżej 65 mld zł opłata wyniesie 20,1 mln zł plus 0,015% nadwyżki ponad 65 mld zł wartości aktywów netto miesięcznie.
Ranking banków dla firm

Największe ograniczenia od razu obejmą OFE Commercial Union (wartość aktywów zbliża się do 11 mld zł) oraz OFE ING Nationale-Nederlanden (wartość aktywów osiągnęła 8,5 mld zł). Następny w kolejności OFE PZU Złota Jesień zbliża się do 5,7 mld zł aktywów, zatem jeszcze przez około 2 lata nie wejdzie w wyższy "próg podatkowy".
Pozostałe fundusze nie odczują znaczącej zmiany (dotychczas pobierały 0,05% aktywów miesięcznie, teraz 0,045%).

Ustawa nie podoba się funduszom emerytalnym. Oprocentowanie specjalnych obligacji odpowiada zyskom na bonach skarbowych (w dobie malejącej inflacji stają się one symboliczne) a dyskonto, mające w pewien sposób zrekompensować koszty obsługi nowych papierów wartościowych, jest zdecydowanie małe. Ograniczenie opłat od składek również uderza bezpośrednio w interesy akcjonariuszy PTE. Stowarzyszenie Rynku Kapitałowego UNFE zarzuca ustawie niezgodność z konstytucją, działanie na szkodę członków OFE i sprzeczność z zasadami funkcjonowania II filara.

Senat nie wprowadził żadnych poważnych zmian do projektu przyjętego przez Sejm. Kilkanaście poprawek dotyczyło drobnych szczegółów redakcyjnych. Projekt czeka teraz na podpis prezydenta. Decyzję o podpisaniu lub zawetowaniu ustawy podejmie on na początku września. Część analityków spodziewa się skierowania zapytania do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność projektu ustawy o przejęciu zobowiązań ZUS przez Skarb Państwa z ustawą zasadniczą.

(2.09.2003)


 NAWIGATOR:      Strona główna -> Doniesienia i nowości: Fundusze emerytalne